11
февралалда райадминистрациялда т1обит1ана районалъул Ветеринарияб
управлениялъул араб соналъул х1алт1ул х1асилал гьариялъул данделъи. Гьелда
г1ахьаллъи гьабуна районалъул бет1ер Нурмух1амад Задиевас, росдал маг1ишаталъул
отделалъул начальник Мух1амад Г1алиевас, республикаялъул Ветеринарияб
управлениялъул нухмалъулев Хъарачу Г1амирхановас, районалъул ветуправлениялъул
начальник Т1алх1ат Шамхаловас, г1уц1иялъул бак1азда ругел х1алт1ухъабаз, бегавулзабаз
ва муниципалитеталъул цо-цо маг1ишатазул нухмалъулез.
Киназего саламги кьун, данделъи рагьана муниципалитеталъул
нухмалъулес. «Киназдаго лъала нилъер
районалда г1адин рак1 унтун жидерго х1алт1и гьабулеб ветеринарияб хъулухъ
республикаялда т1ок1аб гьеч1олъи. Мукъсаналго харжазухъги гьеч1ел шарт1азухъги
ва цогидалги дандч1валел зах1малъабазухъги балагьич1ого, гьез рак1 бац1ц1адго
т1уразарулел руго жидедаго т1адал ишал. Гьединлъидал дие к1удияб баркала кьезе
бокьун буго нилъер ветеринаразе гьезул г1емерсоназулаб х1алхьи гьеч1еб
х1алт1ухъ», - ян абуна гьес.
Т1алх1ат Шамхаловас жиндирго докладалда г1ат1идго бицана
араб соналъ гьабураб х1алт1ул.
Гьесул раг1абазда рекъон, район кколеб буго росдал
маг1ишаталъул рахъалъ бищун к1удияздасан цояблъун. Г1аммаб къаг1идаялъ
ветеринаразул учеталда буго 23 500 бет1ер ч1ег1ербоц1ул, 212 000
бет1ер г1и-ц1ц1аназул, 800 чу-хьвани, 44 000 г1анк1о-х1елеко, 660 гьой, 50
кето ва 4300 найил т1улби. Рехсараб г1и-боц1и буго Кочубеялъул, Бабаюрталъул,
Кизилюрталъул зонабазда ва маг1арухъ.
Х1исаб кьолеб заманалда жаниб, г1аммаб къаг1идаялъ хал-шал
гьабун буго 2 897 667 бет1ер г1и-боц1ул. Гьездасан профилактикиял
тадбирал т1орит1ун руго 2 730 019 бет1ералъе, диагностикиял –
167 648 бет1ералъе.
Гьединго т1уразарун руго г1и-боц1уда сибиралъул язва, оспа
ва бешенство г1адал унтаби ругищали халгьабиялъул мурадалда т1орит1улел ветеринариялгун
профилактикиял тадбиразул планалги.
Бруцеллез бугищали халгьабун буго 32 887 бет1ер
чег1ерх1айваналъул, 45 258 бет1ер г1и-ц1ц1аназул, 1143 чу-хьваниялъул.
Гьезул цонигиязул рехсараб унти т1атун гьеч1о.
Лейкоз бугищали халгьабун буго 30 097 бет1ер
чег1ербоц1ул, гьезулги цонигиялъул унти батун гьеч1о.
Туберкулез бугищали халгьабун буго 21 621 бет1ер
ч1ег1ербоц1ул ва 1526 бет1ер чу-хьванул. Унти т1атараб х1ужа цониги ккун
гьеч1о.
Копрологиялъулаб ц1ех-рех гьабун буго 2331 бет1ер
ч1ег1ербоц1ул ва 2907 бет1ер г1и-ц1ц1аназул. Гьелъул х1асилалда чег1ербоц1уда
гьоркьоб батун буго фасциолез унтул 163 х1ужа, стронгилятозалъул 1179 х1ужа,
мониезиоз – 40, парафистамоз – 61 ва диктиокаулез – 9. Г1и-ц1ц1аназул фасциолез
т1атун буго 410 бет1ералъул, диктиокаулез – 370, стронгилятоз – 580, мониезиоз
– 360, кокцидиоз – 45 ва парафистамоз – 23.
Профилактикиялгун сах гьариялъул х1алт1и гьабун буго
ч1ег1ербоц1ул 83 936 бет1ералъе, 389 216 бет1ер г1и-ц1ц1аназе, 1737
бет1ер чу-хьваниялъе ва 2588 гьоялъе. Т1омода гъоркь бук1унеб х1апаро
(подкожный овод) бугищали халгьабун буго 25 518 бет1ер ч1ег1ерх1айваналъул,
цониги унтараб бет1ер батун гьеч1о. 34 300 бет1ер г1и-ц1ц1аназе гьабун
буго химиотерапия. Гьединго пироплазмидозниял ва эктопаразитарниял унтабаздаса
ц1унизелъун чурун буго 92 161 бет1ер ч1ег1ербоц1ул ва 411 166 бет1ер
г1и-ц1ц1аназул.
Роспотребнадзоралъул информациялда рекъон, х1исаб кьолеб
заманалда жаниб щун руго бруцеллезалъ унтарав 19 чи вугин абурал баянал.
Ветеринариял х1алт1ухъабаз мух1канго бак1аздеги ун, ц1ех-рех гьабуна щибаб
х1ужаялъул. Гьедин, 19 унтарасдасан щугояв г1умру гьабун вуго район тун
къват1ибехун, цоги щугоясул рокъоб гьеч1о цониги х1айван, анлъгоясул рехсараб
унти загьирлъун бук1ун буго 12-25 соналъ цебего, амма гьанже гурони
больницаялде ун гьеч1о.
Гьединго районалъул ветеринарияб хъулухъалъул аслиял
масъалабаздасан цояблъун ккола ветеринарияб рахъалъ качественнияб росдал
маг1ишаталъул ниг1матал г1езариялда хадуб халкквейги. Гьедин, гъоркьисала
г1аммаб къаг1идаялъ гьабун буго 2215 экспертиза, гьездасан х1айваналъул гьанал
– 90, г1иял гьанал – 105, г1анк1у-х1елекоялъул – 920, рахьдал ва рахьдал
ниг1матазул – 394, пихъ-мич1алъул – 706. Гьезул х1асилалда нахъе бахъун буго 39
кг х1айваналъул ва 45 кг г1иял ургьимесалъул, хун ва турун батун бахъун буго 63
кг пихъ-мич1алъулги.
Жакъа къоялде «Меркурий» абураб системаялда жаниб
регистрация гьабун буго 6147 маг1ишатияб субъекталъ, гьездасан 5581 физлицоялъ,
593 юрлицоялъ, 51 школалъ, 42 садикалъ, 3 медучреждениялъ, 1 МУПалъ, 3 гьанал
павильоналъ, 6 г1и-боц1и хъолеб площадкаялъ, 12 гастрономалъ, 2 базаралъ, 150
СПКялъ, 15 КФХялъ, 78 ОООялъ ва 230 ПКялъ. Амма гьел маг1ишатазда рехсараб
системагун г1уц1улеб х1алт1и т1адаб даражаялда гьеч1о. Щибаб маг1ишаталъ
жидерго киналго х1алт1аби росизе (т1инч1 бахъи, г1и къунц1и, бича-хиси ва гь.
ц) кколел руго программаялде.
Ветеринараз росабалъ гьабулеб х1алт1и бараб бук1уна
бегавулзабаздаги маг1ишатазул нухмалъулездаги. Киналго росабалъ расколал
гьеч1олъиялъул к1удияб квалквал бук1уна г1и-боц1уда хурхун ветеринариялгун
профилактикиял тадбирал т1орит1иялъе. Гьединлъидал расколал гьариялъе ресал
ратеян бегавулзабаздехун бугеб гьари загьир гьабуна нухмалъулес жиндирго
докладалъул ахиралда. Гьединго гьес хасгьабун бич1ч1изабуна законалда рекъон
жидерго г1и-боц1ул сахлъиялъул т1алаб гьабизе жалго гьезул бет1ергьабазда
т1адаб бук1инги. Гьединлъидал, г1и-боц1и унтун бугони, гьелъул х1акъалъулъ
жалго бет1ергьабаз лъазабизе кколеб буго ветеринарияб хъулухъалда. Данделъиялда г1ахьаллъараз кьуна жидерго суалалги. Гьединго
тадбиралъул ахиралда республикаялъулгун районалъул ветеринариял хъулухъазул ва
райадминистрациялъул рахъалдасан мустах1икъал грамотабаздалъун, баркалаялъул
кагътаздалъун ва г1арцулал сайгъатаздалъун к1одо гьаруна х1алт1улъ лъик1ал
х1асилал рихьизарурал цо-цо ветеринаралги. И.
Мух1амадов.
| 
